index
Geschiedenis van de Informatieopslag
Voorwoord
Deze gezamelijke scriptie is gemaakt als eindopdracht voor het vierdejaarsvak Geschiedenis van de Informatica (2R930 - History of Computing), door Bart Berden, Teun Berkers en Ruud van den Borne. De scriptie is uitgevoerd in de vorm van een website: elke pagina beschrijft een onderwerp of tijdsperiode, waarbij de gebruiker kan navigeren tussen alle afzonderlijke pagina's. Het is mogelijk om de hele scriptie chronologisch te doorlopen, door op elke pagina de 'terug' en 'verder' links te gebruiken. Ook kunt u gebruik maken van de indexpagina voor het bekijken van de afzonderlijke pagina's op de site.
Inleiding
Er zijn verschillende redenen aan te wijzen waarom men computers -en daarvoor rekenmachines- wilde uitrusten met een vorm van geheugen. In het begin van het computertijdperk was de belangrijkste reden dat de computer of rekenmachine de mogelijkheid moest hebben om intern uitgerekende tussenresultaten tijdelijk op te slaan, zodat deze gegevens later weer gebruikt konden worden om mee verder te rekenen.
Ongeveer ten tijde van de ontwikkeling van de ENIAC computer kwam daar nog een nieuw aspect bij: de snelheid van het opslagmedium werd een essentiële factor. Tot die tijd werden papier linten (punch card tapes) -een vorm van alleen-lezen geheugen- gebruikt om het uit te voeren programma op te bewaren. Door de alsmaar toengenomen snelheid van de computer elektronica was de snelheid van deze punchtapes echter te traag geworden. Er moest dus een manier gevonden worden om het programma in een soort van snel intern geheugen op te slaan zodat de machine de instructies van het geheugen snel kon benaderen. Zo ontstond voor het eerst een echte scheiding tussen intern werkgeheugen en externe opslagcapaciteit. Het idee om het programma tijdelijk in intern geheugen op te slaan (stored program digital computer) is afkomstig van het ontwikkelteam dat aan de ENIAC werkte en van leden uit de Moore School. John van Neumann was één van deze leden en heeft als eerste hierover een paper geschreven, genaamd “First Draft on a Report on the EDVAC”. Later zijn de computers die op dit idee gebaseerd zijn “von Neumann machines” genoemd terwijl er uiteraard veel meer mensen aan hebben gewerkt.
Een belangrijk gedeelte van de ontwikkeling van computers was de ontwikkeling van de apparaten die als geheugenelement in deze computers moesten dienen. In het begin was het geheugen een bepalend element in de ontwikkeling van de machines. De rest van de machine werd afgestemd op het te gebruiken geheugen. Een geheugen moet de volgende eigenschappen hebben:
- Het moet mogelijk zijn om data te verwijderen in het geheugen en nieuwe toe te voegen
- Informatie moet kunnen worden opgeslagen voor langere periodes
- Het moet goedkoop te maken zijn
- De informatie die er in is opgeslagen moet in een heel korte tijd benaderbaar zijn zodat de snelle computers niet steeds moeten wachten op gegevens uit het geheugen.
Dit waren de uitgangspunten voor het ontwikkelen van geheugen elementen maar dat wil niet zeggen dat alle apparaten die dienst deden als geheugen elementen aan deze voorwaarden voldeden. Pas vanaf 1975, toen computer chips (integrated circuits) beschikbaar kwamen, werd er aan al deze voorwaarden voldaan. Wij zullen ons in deze scriptie echter vooral richten op de periode vóór 1975.